مظلوم سینمای ایران

رخداد مهم و عجیبی همچون جنگ تاثیرات مهمی بر روی زندگی مردم داشته و بسیاری از هنرهای هفت گانه را تحت تاثیر خود قرار داد که در دو جنگ جهانی این رویداد ادبیات و به ویژه سینما را دگرگون ساخت.

فیلم هایی که در طول سال های جنگ دوم جهانی ساخته می شد اغلب مضامین میهن پرستانه داشته و برای تهییج افکار عمومی ساخته می شدند.پس از پایان جنگ نیز سینماگران از پرداختن بدان غافل نشده و تا چند دهه بعد نیز به آن پرداختند.با این تفاوت که دیگر فیلم های یاد شده حالت تبلیغاتی نداشته و به ضایعات جنگ توجه بیشتری نشان داده می شد.برای مثال می توان به فیلم مطرح نجات سرباز رایان ساخته استیون اسپیلبرگ اشاره کرد که تاثیر عمیق و کوبنده ای را روی مخاطبان خویش بر جای می گذارد!.
اما وقوع جنگ تحمیلی عراق بر علیه ایران در سی و یکم شهریور ۱۳۵۹ سینمای نوپای ایران اسلامی را با چالشی جدی رو به رو ساخت.چرا که این سینما ابزار تکنیکی مناسب برای به تصویر کشیدن حماسه های مردمی را نداشته و اغلب فیلمسازان این نسل نیز بسیار جوان بودند. نوع جنگ ایران و عراق نیز در این میان بسیار تعیین کننده بود:جنگی نابرابر که یک طرف آن عراق با پشتوانه کشورهای استعمارگر و صنعتی دنیا نظیر آمریکا،انگلیس،فرانسه و … قرار داشته و در طرف دیگر جمهوری اسلامی تازه شکل گرفته ایران که به یکباره با هجوم دشمن به مرزهایش رو به رو شده بود.این دفاع مقدس که از همان روزهای آغازین جنگ شکل گرفته بود،دستمایه مناسبی برای تولید فیلم هایی متفاوت در این گونه -ژانر- بود. کما اینکه بسیاری از فیلمسازان جوان کشورمان در آن سالها کارهای قابل دفاعی را تولید کرده و به یادگار گذاشتند.

در سال های ابتدایی دهه ۱۳۶۰ کارهای جنگی زیادی با محوریت دلیری و شجاعت رزمندگان ایرانی ساخته شد که بعضا بسیارهم مورد استقبال قرار گرفت.به عنوان مثال می توان به عقاب ها ساخته ساموئل خاچیکیان اشاره کرد که هنوز هم لقب پر بیننده ترین فیلم تاریخ سینمای ایران را یدک می کشد.از دیگر فیلم های مشابه می توان به گذرگاه ساخته شهریار بحرانی که برای نخستین بار در ایران از نمای شیشه ای -ساخت ماکت برروی شیشه- در آن استفاده شده و کانی مانگا ساخته زنده یاد سیف الله داد که به تقابل نابرابر دو تکاور با گروه اشرار ضد انقلاب می پردازد،اشاره کرد اما در همان دوران در کناراین فیلم های مهیج،فیلمی همچون:پرواز در شب نیز ساخته می شد که با ظرافت بسیار، محاصره و تشنگی رزمندگان را با واقعه کربلا پیوند می داد. البته فیلم های ضعیف این ژانر نیز کم نبودند که بخش عمده ای از آن به ناآشنایی نویسنده و کارگردان با فضای جبهه های جنگ بازمی گشت.

پس از امضای قطعنامه ۵۹۸ و پایان رسمی جنگ هم سینماگران زیادی همچون ابراهیم حاتمی کیا، احمدرضا درویش، جمال شورجه ،جواد شمقدری و زنده یاد رسول ملاقلی پور به ساخت فیلم های مربوط به دفاع مقدس با دیدی عمیق تر پرداختند که اتفاقا درخلال آن آثار مهم و بسیار تاثیر گذاری همچون:مهاجر،حماسه مجنون،سفر به چزابه و … ساخته شدند که هنوز هم پس از گذشت سال ها به دلیل تبلیغاتی نبودنشان و خلوص نیت سازندگانشان قابل دیدن است. بویژه فیلم سفر به چزابه که با وجود ساختار ذهنی پیچیده اش توانست نظر مثبت منتقدان و عموم را در گذران زمان جلب کند. فیلمسازی متعهد همراه با آهنگساز جوان فیلمش سر صحنه فیلمی جنگی به یکباره وارد تونل زمان شده و از کارزار چزابه سر در می آورند و شاهدی بر دلاوری و مظلومیت رزمندگان ما می شوند. در این فیلم شکست زمان و بهره گیری از جریان سیال ذهن به بهترین شکل به کار گرفته شده و فضای تکان دهنده ای را خلق کرده است. فضای غریبی که درآن مظلومیت رزمندگان کشورمان به شدت به چشم آمده و ذره ای در آن اغراق نشده است.در واقع مسعود کرامتی در نقش کارگردان فیلم جنگی نمادی از خود ملاقلی پور است که دلش برای فضای صمیمی و بی غل و غش جبهه تنگ شده و برای رسیدن به آن بی تابی می کند.بازی های درخشان کرامتی و فرهاد اصلانی در کنار حضور مقتدرانه حبیب دهقان نسب در نقش شهید کاوه از نقاط قوت فیلمی است که هنوز هم جذاب و استوار مانده و ذره ای گرد و غبار گذشت زمان بر چهره اش ننشسته است.
ابراهیم حاتمی کیا از نسل فیلمسازان جوان پس از انقلاب نیز پس از ساخت فیلم متوسط هویت در فیلم های دیده بان و مهاجر به سراغ مقوله جنگ رفته و آثار بکری را در این باب خلق کرد. وی در دیده بان با محور قرار دادن دیده بانی جوان نگاهی کاملا عارفانه به دفاع مقدس داشته و در نهایت با شهادت خودخواسته قهرمانش،عظمت روح رزمندگان کشورمان را به نمایش گذاشته است.در واقع ستاره اصلی دیده بان کسی جز خود حاتمی کیا نیست که آشکارا از سبک مستندسازی شهید سید مرتضی آوینی تاثیر گرفته است.موفقیت فیلم فوق نزد نویسندگان سینمایی،این کارگردان جوان را به ادامه این راه امیدوارتر کرده و به فیلم زیبا و به یاد ماندنی مهاجر رساند.

عدم اکران فیلم دیدنی شب واقعه ساخته شهرام اسدی نیز از معماهای مجهولی است که پس از گذشت نزدیک به دو سال از نمایش آن در جشنواره فیلم فجر،هنوز خبری از اکرانش نیست
مهاجر نیز به زیبایی سیر و سلوک رزمنده ای جوان را از طریق هواپیمای کوچک شناسایی به تصویر کشیده و به این پرنده آهنین شخصیت بخشیده است.جمال شورجه هم در حماسه مجنون به بحث بسیار مهم و کمتر پرداخته شده تبلیغات و نقش حساس آن پرداخته و صحنه های جذاب و نفس گیری را با استفاده از فضای مرداب انزلی ساخته است. در اوایل دهه ۱۳۷۰ سینماگران عرصه دفاع مقدس به سراغ مضامینی که محور آن سرگذشت آدم های پس از جنگ بود، رفتند که شاخص ترینش از کرخه تا راین اثر ابراهیم حاتمی کیا بود. فیلمی جذاب و به غایت تاثیرگذار که به زندگی جانباز شیمیایی -سعید- می پرداخت و در خلال آن تماشاگر با طیف های مختلف جانبازان جنگ روبه رو می شد.این فیلم در جشنواره ای که ریاست داوری آن را شهید مرتضی آوینی برعهده داشت ،جوایز فراوانی را دریافت کرد و بسیار مورد تفقد آن شهید بزرگوار قرار گرفت. کمال تبریزی با فیلم لیلی با من است وجه طنز را وارد سینمای دفاع مقدس کرد ،کاری که در آن سال -۱۳۷۳- مخالفین فراوانی داشت .تبریزی با قرار دادن شخصیتی ترسو در منطقه جنگی ،کمدی موقعیت فوق العاده ای را با تکیه بر بازی عالی پرستویی و محمود عزیزی خلق کرد که به اعتقاد برخی منتقدان سری فیلم های اخراجی ها دنباله آن محسوب می شود.لیلی با من است وجه دیگر جبهه را به مردمی که سالها فضای خشک و بسیار سنگینی را از جبهه در فیلم ها شاهد بودند ،نشان داد.

آژانس شیشه ای نیز از جمله آثاری است که به زندگی رزمندگان پس ا ز جنگ پرداخته و تصویری خشن از شهر و مردم نشان می دهد که دیگر اهمیتی برای بازماندگان جنگ قایل نبوده و فرمانده ای آرام را به واکنشی تند وا می دارد.حاتمی کیا نگاهی غمخوارانه به حاج کاظم و عباس داشته و حس همدردی تماشاگر را بر می انگیزاند و در نقطه مقابل نگاه نامهربانانه ای به جامعه و مردم در روایت خود دارد.این فیلم با توجه به فضای سیاسی سال ۱۳۷۶ به شدت مورد توجه قرار گرفت و جوایز فراوانی را به خود اختصاص داد. در اواخر دهه ۱۳۷۰ متاسفانه سینمای دفاع مقدس به حاشیه رفته و هزینه های سنگین تولید نیز مزید بر علت شد. نهادهای فرهنگی به دلایل نامعلوم حمایت از فیلم های فوق را از دستور کار خارج کرده و سینمای ایران به یکباره عرصه تاخت و تاز فیلم های تین ایجری بعضا ضعیف و تاریخ مصرف دار شد. در این دوران تک و توک فیلم هایی مانند:قارچ سمی،مزرعه پدری و دوئل ساخته شدند که به جز دوئل دیگر این آثار یا اکران نشده و یا اکران محدود و بی سر و صدایی داشتند!.
به عقیده کارشناسان، چرایی این موضوع بر می گردد به عدم تمایل سینمادارها به اکران این کارها و نیز ضعف و کم کاری سینماگران این عرصه که در بسیاری موارد به تکرارمی انجامید. فروش فوق العاده اخراجی ها نیز بیشتر به سینمای کمدی مربوط می شود تا دفاع مقدس و ده نمکی داستان طنز آمیزش را دراین فضا روایت کرده است.
کارشناسان سینمایی معتقدند که درحال حاضر وضعیت سینمای دفاع مقدس مبهم بوده، از یک سو برخی از فعالان این عرصه همچون ملاقلی پور و سیف الله داد در قید حیات نیستند و برخی دیگر همچون حاتمی کیا، درویش ، تبریزی و …به سراغ حوزه های دیگر رفته و برخی دیگر مانند محمد حسین حقیقی و … سالهاست که از سینما فاصله گرفته و در حوزه دیگری به فعالیت مشغولند. در این میان فیلمی همچون نفوذی که به مصایب آزادگان در اردوگاه های عراق می پرداخت نیز با وجود کیفیت مطلوب به واسطه زمان نامناسب اکران با فروش خوبی رو به رو نشد. عدم اکران فیلم دیدنی شب واقعه ساخته شهرام اسدی نیز از معماهای مجهولی است که پس از گذشت نزدیک به دو سال از نمایش آن در جشنواره فیلم فجر،هنوز خبری از اکرانش نیست.

بخش سینما و تلویزیون تبیان

منبع :ایرنا

.SendToNetwork
{
width: 70px;
clear: right;
height: 16px;
border: 1px solid #8A9CC2;
direction: rtl;
text-align: right;
padding: 5px;
font-size: 8pt;
background: #EAE7D6;
float: left;
margin: 5px 10px;
}
.SendToNetwork_text, .SendToNetwork_icon
{
float: right;
}
.SendToNetwork_text
{
width: 50px;
margin-top: 2px;
line-height: 1;
}
.SendToNetwork_icon
{
width: 20px;
}
.SendToNetwork_icon img
{
cursor: pointer;
}
a img
{
border: none;
}

ارسال به

title="شبکه اجتماعی تبیان" alt="شبکه اجتماعی تبیان" />

function SendToWall() {
var type = “1″;
var id = “”;
id = “180866″;
if (id == “”) id = “180866″;
$.ajax({
type: “POST”,
url: “/webservices/Socialnetwork/SocialNetwork.asmx/SendToWall”,
data: “{ ID:”+id+”, Type:”+type+”}”,
contentType: “application/json; charset=utf-8″,
dataType: “json”,
success: function (recdata) {
var i = recdata.d;
if (i == -1) ShowMessage(“warning”, “لطفاً ابتدا در سیستم شناسایی شوید.”);
if (i == -2) ShowMessage(“success”, “شما عضو شبکه اجتماعی تبیان نمی باشید.”);
if (i == 0) ShowMessage(“success”, “ارسال به شبکه اجتماعی تبیان با موفقیت انجام شد.”);
},
error: AjaxFailed
});
function AjaxFailed(result) {
ShowMessage(“error”, “برای ارسال لطفا ابتدا به شبکه اجتماعی تبیان بپیوندید.”);
}

}
function ShowMessage(MessageType, MessageText) {
var w = ($(window).width() / 2) – 200;
$(“body”).append(“
” + MessageText + “”);
$(“div[id=" + MessageType + "]“).slideDown(500).delay(3000).slideUp(500);
}

مطالب مرتبط

• سينماي دفاع مقدس از اوج تا رکود!
• سينماي دفاع مقدس به يك قشر و جناح محدود نيست
• مدعیان سینمای دفاع مقدس فقط به منافع خود می‌اندیشند
• «مختارنامه» هم به شهرك دفاع مقدس كشيده‌شد
• نگاهی به ژانر دفاع مقدس در جشنواره فیلم فجر
• روز سوم و سینمای دفاع مقدس

پسورد فایل:

لینک دانلود -