هدیهاى از سوى خداوند
پیامبر خدا(صلى الله علیه و آله) فرمود: عقل، ارمغان خداوند است .
بهترین بخشش
پیامبر خدا(صلى الله علیه و آله) فرمود: خداوند، چیزى با ارزشتر از عقل، در میان بندگان تقسیم نکرد. از این رو خواب خردمند، برتر از بیدارىِ نادان است و خوردن خردمند، برتر از روزه نادان است و بر جا بودنِ خردمند، برتر از به حرکت در آمدنِ نادان.
خداوند، هیچ پیامبر و فرستادهاى را برنیانگیخت، مگر آن زمان که خِردش کامل گشت و خِردش از خِردهاى همه امّتش بیشتر شد. آنچه پیامبر در خود نهان مىدارد [یعنى خرد]، از کوشش تمامِ کوشندگان، برتر است. هیچ بندهاى، نمىتواند واجبات الهى را به جاى آورد، مگر آن که درباره آنها تعقّل کند. همه پرستشگران با زیادتى عبادت و پرستش، به پایه خردمند نمىرسند. به راستى که خردمندان، همان «اولوالألباب(صاحبان خرد)» هستند که خداوند، درباره آنان فرمود: «جز صاحبان خرد، پند نمىگیرند.»
پیامبر اکرم(صلى الله علیه و آله) در روایتی دیگر فرمودند: خجسته است آن که خرد را میان بندگانش گوناگون قسمت کرد. گاهى دو انسان، کردار و نیکىها و روزه و نمازشان برابر است؛ امّا در خرد، متفاوتاند؛ مانند ذرهاى در کنار کوه اُحُد. خداوند بهرهاى برتر از خرد و یقین را در میان آفریدگانش قسمت نکرد.(۱)
از پیامبر خدا پرسیده شد: برترین چیزى که به بندگان بخشیده شده، چیست؟ فرمود: «سرشتى خردمندانه که با آن، زاده مىشود.» گفتند: اگر از آن، بى بهره شد، چه؟ فرمود: «خرد بیاموزد.»(۲)
ریشه انسان
پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: اى گروه قریش! همانا تبار آدمى، دین اوست و جوانمردىاش، خُلق و خوى اوست و بنیادش عقل اوست.(۳)
ارزش انسان
پیامبر(صلى الله علیه و آله) فرمود: «برترینِ مردم، خردمندترینِ آنهاست» و آن، پیامبر شماست.(۴)
دوست انسان
پیامبر خدا(صلى الله علیه و آله) فرمود: دوست هر انسانى، عقل او و دشمنش جهل اوست .
دوست و راهنماى مؤمن
پیامبر اکرم(صلى الله علیه و آله) فرمود: دانش، دوست مؤمن است و خرد، راهنماى او. کار، سرپرست او و بردبارى، وزیرش، شکیبایى، فرمانده سربازان اوست و مدارا، پدرش و نرم خویى، برادرش .
همه پرستشگران با زیادتى عبادت و پرستش، به پایه خردمند نمىرسند. به راستى که خردمندان، همان «اولوالألباب(صاحبان خرد)» هستند که خداوند، درباره آنان فرمود: «جز صاحبان خرد، پند نمىگیرند.»پشتیبان مؤمن
پیامبر خدا(صلى الله علیه و آله) فرمود: هر چیزى پشتیبانى دارد و پشتیبان مؤمن، خرد اوست. از این رو، بندگىِ مؤمن براى پروردگارش، به اندازه خرد اوست .
پیامبر اکرم(صلى الله علیه و آله) فرمود: هر چیزى به ابزار و نیرویى نیازمند است و نیرو و ابزار مؤمن، خرد است. هر بازرگانى، سرمایهاى دارد و سرمایه کوشش کنندگان، خرد است. هر ویرانى آبادانىاى دارد و آبادانىِ آخرت، به خرد است. در هر مسافرتى خیمهاى به پا مىکنند که بدان پناه مىبرند و خیمه مسلمانان [ در سفر آخرت]، خرد است .
پیامبر اکرم(صلى الله علیه و آله) فرمود: «تکیهگاه خانه، پایه آن است و تکیهگاه دین، شناخت خداوند متعال است و یقین به یگانگىِ او و خِردِ سرکوب کننده.» پرسیدند: اى پیامبر خدا! سرکوب کننده چیست؟ فرمود: «[ابزارى براى] خوددارى از گناهان، شوق داشتن به پیروى از خداوند و سپاسگزارى بر همه بخششها و نعمتها و آزمایشهاى نیکوى خداوند.»(۵)
سودمندترین دارایى
پیامبر خدا(صلى الله علیه و آله) فرمود: هیچ تنگ دستىاى سختتر از نادانى نیست و هیچ سرمایهاى، پُر سودتر از خردمندى نیست .
پی نوشت ها:
۱- کنز العمّال، ج ۳، ص ۳۸۲، ح ۷۰۵۳، نقلاً عن الحکیم عن طاووس .
۲- تاریخ الیعقوبی، ج ۲، ص ۹۸ .
۳- الکافی، ج ۸، ص ۱۸۱، ح ۲۰۳ عن سدیر الصیرفی عن الإمام الباقر علیهالسلام، بحارالأنوار، ج ۲۲، ص ۳۸۲، ح ۱۶ .
۴- تیسیر المطالب، ص ۱۴۶ .
۵- ارشاد القلوب.
برگرفته از حکمتنامه پیامبر اعظم(صلَّی الله علیه و آله)، ج ۲ ، محمدی ری شهری .
گروه دین و اندیشه تبیان، هدهدی
هدیه اى از سوى خداوند
مطالب مرتبط
پسورد فایل:
برچسب ها: اى, خداوند, سوى, هديه