زبده ترین آیه قرآن
(۲)
خداوند نور آسمانها و زمین است؛ مثل نور خداوند همانند چراغدانی است که در آن چراغی (پر فروغ) باشد، آن چراغ در حبابی قرار گیرد، حبابی شفاف و درخشنده همچون یک ستاره فروزان، این چراغ با روغنی افروخته میشود که از درخت پربرکت زیتونی گرفته شده که نه شرقی است و نه غربی؛ (روغنش آنچنان صاف و خالص است که) نزدیک است بدون تماس با آتش شعلهور شود؛ نوری است بر فراز نوری؛ و خدا هر کس را بخواهد به نور خود هدایت میکند، و خداوند به هر چیزی داناست.(نور/۳۵)
اشاره:
در شماره نخست نوشتار حاضر گفته شد که برخی از صاحب نظران، آیه یاد شده را زبده ترین آیه قرآن بر شمرده اند و نیز برخی از اصحاب معرفت، آن را اعظم و اشرف آیات قرآن در باب توحید دانسته اند. در همان نوشتار، نکات و پیامهای ششگانه ای از آیه نور پیشکش حضورتان گردید، در مجال حاضر نکته های دیگری از این آیه با شما بازخواهیم گفت:
7)در جستجوی کمال، باید از شعله های پاک، نور گرفت و از چشمه های زلال آب نوشید (یوقد…یکاد…)
مولای متقیان علی (ع) میفرماید: بیایید راهکارهای سعادت و کمال خویش را از شعله مصباح زلالی که در آن هیچ کدورتی نیست، سیراب سازید.
کمالات و ارزشهای انسانی در یکدیگر تاثیر متقابل خواهد داشت، نورانیت علم بر شکوفایی رفتار و گفتار انسان اثر میگذارد، همچنان که نورانیت رفتار، علم و معرفت انسان را شکوفا می گرداند: ?…نور علی نور…?
۸)در راستای کمال ارزشها، انسان باید در ثمین و اکسیر احمر گردد، آن چنان غرق در امواج نور شود که حتی بی نظیر گشته و جاذبه های وجود وشخصیتش، مردم را از شرق و غرب علم، به سوی او روانه سازد: ?…لا شرقیة و لا غربیة…?
در حدیث زیبایی از نبی اکرم(ص) چنین نقل شده است: لباس خود را بیارایید و تجهیزات خویش را سامان بخشید، به گونه ای که میان مردم همچون خال روی صورت، نمودار باشید. این رهیافت، گرچه در جمال ظاهر و امور مادی توصیه شده است، ولی به طریق اولی در معنویت و جمال باطن، باید نمود بیشتری داشته باشد.
زین آتش نهفته که در سینه من است خورشید شعلهای است که در آسمان گرفت
اگر لحظه ای چند، به ملاقات و مشاهد? افراد برجسته، وزین و دانشمند بروی، خواهی دید که هم? افراد در یک نفرو تمام دهر در یک ساعت و تمام کر? زمین در یک خانه منحصر گشته است.
۹)انسان باید در سیر و سلوک و پرواز به سوی ارزشها، روز به روز بر درجه نورانیت و شفافیت وجودش بیفزاید تا آنجا که ذره ای کدورت و تیرگی در آینه قلبش نمودار نباشد: ?…یکاد زیتها یضیء…?
دل آین? صورت غیب است ولیکن شرط است که در آینه زنگار نباشد
۱۰)انسان باید در صعود به قل? کمال و ارزشها پیوسته تشنه و عاشق و شیدا باشد و شور و اشتیاق در او موج بزند.
مرا چون خلیل آتشی در دل است که پنداری این شعله بر من گل است
نه خـود را بر آتـش به خود میزنم کـه زنـجـیـر شـوق اسـت بـر گـردنـم
باید با بلندای همت بر ثبات و استواری گامهایش بیفزاید.
مرا به همت مردانه دستگیر شوید که دست در کمر کوهسار خواهم زد
همین قدر که سرم زین شراب گرم شود نگاه کن که چه با روزگار خواهم کرد
همچنین نباید از هیچ سختی بیمی به خود راه دهد!
یا رب این کعب? مقصود تماشا گه کیست که مغیلان طریقش گل و نسرین من است
۱۱)در رویکرد کمالات و ارزشها، پیوسته باید مستعد و پذیرا بود، چنان فضا و شرایطی بر انسان حاکم شود که اگر برقی جهید و نوری ساطع شد، فقط با یک اشاره شعله ور گردد?…الم یأن للّذین آمنوا ان تخشع قلوبهم لذکر اللّه وما نزل من الحق…? آیا وقت آن نرسیده است که دلها در برابر یاد خدا و فرامین الهی خاشع گردد.
همتی مردانه می خواهد گذشتن از جهان یوسفی باید که بازار زلیخا بشکند
۱۲)همچنان که در مزین ساختن یک محیط، از انحاء حواس،بوی خوش، نغمه های زیبا، گـلهای رنگارنگ و گوناگون و…بهره میبرند، در راستای کمال و نورانیت نیز نباید تنها به یک پرتو و یک رنگ قانع شد، بلکه باید در ابعاد مختلف عرضی و طولی تا بی نهایت به دنبال انوار شتافت.
در حدیثی از امام باقر(ع) چنین می خوانیم: انسان مؤمن و وارسته، ورودش، خروجش، درون و برونش، عملش وگفتارش نور است، چنان که در قیامت سرنوشتش به سوی نور خواهد بود.
یاسبو یا خم می یا قدح باده کنند یک کف خاک در این میکده ضایع نشود
۱۳)اگر کمالات ویژ? انسان توأم با یکدیگر گردند، جلوه زیباتری خواهند داشت، شکی نیست وقتی که معارف علمی، با معارف دینی و اخلاقی توأم گردند، از جلا و نورانیت بیشتری برخوردار خواهند بود: ?…نور علی نور…?
همچنین وقتی نور علم و دانش با زیباییهای هنری توأم گردد، زیبایی و شکوه دیگری پیدا خواهد کرد. به عنوان نمونه، وقتی بلندای عرفان و حکمت یک عارف بلند پایه، با هنر توأم گشته، در قالب تمثیل و نظم درآید، به مراتب نسبت به زمانی که در نثر سادهای ارائه شود، زیباتر خواهد بود.
در گلستان برِ محبوب نه یک گل به سزاست چمنش از گل صد رنگ عطا خواهم کرد
۱۴)همچنان که وقتی ارزشهای با یکدیگر توأم گردد، نورانیت مضاعف خواهد شد، وقتی ضد ارزشها نیز افزون گردد، ظلمت و زشتی نیز مضاعف خواهدگشت. ?…ظلمات بعضها فوق بعض…?
کژرو و شب کور و زشت و زهر ناک پیشـه او خستــن اجسـام پــاک
سر بکوب آن را که سرّش این بُود خلق و خوی مستمرش این بُـود
۱۵)کمالات و ارزشهای انسانی در یکدیگر تاثیر متقابل خواهد داشت، نورانیت علم بر شکوفایی رفتار و گفتار انسان اثر میگذارد، همچنان که نورانیت رفتار، علم و معرفت انسان را شکوفا می گرداند: ?…نور علی نور…?
امیرالمؤمنان (ع) میفرماید: علم، عمل را بانگ میزند، اگر اجابت کرد، میماند و گرنه کوچ خواهد کرد.
۱۶)چرا در قرآن حکیم، هر کجا سخن از ظلمت است، به صورت جمع آورده می شود: «ظلمات» ولی واژه «نور»به صورت مفرد، گزینش می شود؟ شاید بدین جهت باشد که نسبت به هر راه مستقیمی بینهایت کژ راهه و بیراهه وجود دارد. از این رو در هر مسیری یک راه نور نمایان است، ولی بینهایت، غیر متوازن وجود دارد. این است که می بینیم در سراسر قرآن «ظلمات» به صورت جمع، ولی «نور»به صورت مفرد آورده می شود.
در حدیث زیبایی از نبی اکرم(ص) چنین نقل شده است: لباس خود را بیارایید و تجهیزات خویش را سامان بخشید، به گونه ای که میان مردم همچون خال روی صورت، نمودار باشید.
۱۷)این گونه موفقیتها، الهی و ربانی است. مبادا انسان،لحظهای از مشیت و عنایت خدا غفلت ورزد:?…یهدی اللّه لنوره من یشاء…? خدا هر که را بخواهد به نور خویش هدایت می کند و هرگز فراموش نکند که ?…ذلک فضل اللّه یؤتیه من یشاء…?این گونه ارزشها و کمالات به فضل الهی است که خدای سبحان به هر کس که مشیتش تعلق گیرد، خواهد بخشید.
اگر او بر تو ببندد همه درها و گذرهـا ره پنهان بگشاید که کس آن راه نداند
۱۸)به دنبال آیه نور، در آیه سی و هفتم،به چهار نمونه از ابعاد کمال و نورانیت اشاره شده است: بعد فکری، جوارحی، مالی و اعتقادی ـ ذکر، اقامه نماز، زکات و خوف از معاد ـ که خدای سبحان نیز وعده می دهد، در ازای این نورانیت و جمال والایی که تحصیل نموده اند، برترین جایگاه پاداش را به آنان عطا خواهد فرمود.
از طرفی در آیه مورد بحث، نور را در چند مرحله تشریح فرمود که در نهایت، نور متراکم گشته و مبدل به«نور علی نور» شد و در آیه چهلم، ظلمت را در چند مرحله تشریح فرمود که در نهایت، تاریکی و ظلمت متراکم گشته و مبدل به ?…ظلمات بعضها فوق بعض…? شده است.
مجموعه نکات مزبور، نشانگر آن است که آیه نور، مثل افراد مومن، لایق و صاحب کمال است.
منبع: مجله بشارت، شماره۷۱
تنظیم برای تبیان: شکوری
زبده ترین آیه قرآن ۲
مطالب مرتبط
پسورد فایل:
برچسب ها: آیه, ترین, زبده, قرآن