مناظرهاى از امام جواد علیه السلام
امام نهم که نامش «محمد» و کنیهاش «ابوجعفر» و لقب او «تقى» و «جواد» مىباشد، در دهم ماه رجب ۱۹۵ ه . ق در شهر مدینه دیده به جهان گشود. (۱)
مادر او «سبیکه» که از خاندان «ماریه قبطیه» همسر پیامبر اسلام به شمار مىرود، از نظر فضایل اخلاقى، در درجه والایى قرار داشت و برترین زنان زمان خود بود، به طورى که امام رضا علیه السلام از او به عنوان بانویى منزه و پاکدامن و با فضیلت یاد مىکرد. (۲)
حضرت در مجموع دوران امامت خود، با دو خلیفه عباسى، یعنى مامون (۱۹۳ – ۲۱۸) و معتصم (۲۱۸ – ۲۲۷) معاصر بوده است .
«ابن حجر هیثمى» از علماى اهل سنت مىنویسد: «مامون او را به دامادى انتخاب کرد، زیرا با وجود کمى سن، از نظر علم و آگاهى و حلم بر همه دانشمندان برترى داشت.» (۳)
شبلنجى عالم دیگر اهل سنت مىگوید: «مامون پیوسته شیفته او بود، زیرا با وجود کمى سن، فضل و علم و کمال عقل خود را نشان داده، عظمت خود را آشکار ساخت .» (۴)
در این مقال بر آنیم با ارائه یکى از مناظرات آن حضرت، خوشهاى از خرمن علم و فضل و کمال عقل او برگیریم، و فراروى اندیشه خویش قرار دهیم .
مناظره امام جواد علیه السلام با یحیى بن اکثم
از امام جواد علیه السلام مناظرات متعددى نقل شده(۵) است که به عنوان نمونه به یکى از آنها که مختصر و مربوط به مسائل اعتقادى است اشاره مىشود، با تذکر این نکته که امام با حفظ تقیه، این مناظره را انجام داده است .
بعد از آن که مامون ام الفضل را به تزویج حضرت جواد علیه السلام در آورد، یحیى بن اکثم (یکى از علماى اهل سنت) با افراد بسیارى نزد آن حضرت و مامون آمدند.
یحیى عرض کرد: اى پسر رسول خدا! نظر شما درباره روایتى که [در مدارک اهل سنت] نقل شده است که «خداوند جبرئیل را فرستاد تا از پیامبر صلى الله علیه و آله بخواهد که از ابابکر سؤال کند: آیا او از خداوند راضى هست یا نه؟ با این که خداوند از او راضى مىباشد» چیست؟ امام جواد علیه السلام فرمود: من منکر فضیلت ابابکر نیستم، ولى بر ناقل این ستور لازم است که طبق دستور پیامبر صلى الله علیه و آله عمل کند. پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله در حجة الوداع فرمود: «بعد از من جاعلان حدیث فراوان مىشوند، لذا باید احادیث را بر قرآن و احادیث عرضه کنید؛ هر حدیثى که موافق قرآن و سنت من باشد به آن عمل کنید و اگر مخالف آن دو بود، بدان عمل نشود.»
این خبر موافق با قرآن نیست، زیرا خداوند مىفرماید: «ما انسان را آفریدیم و وسوسههاى نفس او را مىدانیم و ما از رگ قلبش به او نزدیک تریم.» (۶) آن گاه چگونه مىشود خداوند از رضایت و غضب ابابکر نسبت به خود بىخبر باشد، تا نیاز به سؤال داشته باشد؟ این عقلا محال است .
یحیى گفت: روایت شده که ابابکر و عمر در زمین مانند جبرئیل و میکائیل در آسمان مىباشند؟ حضرت فرمود: در این حدیث هم باید دقت نمود، چرا که آن دو فرشته از فرشتگان مقرب بوده، لحظهاى از طاعت خدا جدا نشدند و هرگز خدا را معصیت نکردند، و حال آن که آن دو مشرک بودند، بعد مسلمان شدند و اکثر عمر خود را در شرک به سر بردند، آن گاه چگونه مىتوانند همسان جبرئیل و میکائیل باشند؟
یحیى گفت: در روایات آمده که آن دو (ابابکر و عمر)، پیرمردان اهل بهشت مىباشند، در این زمینه چه مىگوئید؟
حضرت فرمود: این هم محال است، چون بهشتىها همه جوانند و در آن جا پیرمردى وجود ندارد. این روایت را بنىامیه در مقابله با آن روایتى که مىگوید:«حسن و حسین آقاى جوانان بهشتى مىباشند»، ساختند.
یحیى گفت: نقل شده که “عمر” چراغ اهل بهشت است . حضرت فرمود: این هم محال است، چرا که در بهشت فرشتگان مقرب، پیامبران، آدم و محمد صلى الله علیه و آله حضور دارند. چگونه بهشت با نور آنها روشن نشده که نیاز به نور عمر باشد؟!
یحیى گفت: نقل شده که پیامبر صلى الله علیه و آله فرمود: اگر من مبعوث نمىشدم، “عمر” به جاى من مبعوث مىشد . حضرت فرمود: قرآن راستگوتر از این حدیث است، آن جا که مىفرماید: «و هنگامى که از پیامبران پیمان گرفتیم، و از تو و از نوح و ابراهیم و موسى و عیسى بن مریم، و ما از همه آنان پیمان محکمى گرفتیم.» (۷) آن گاه چگونه پیمان خداوند عوض مىشود؟ [از این گذشته] پیامبران یک چشم به هم زدن مشرک نشدند، چگونه کسى به رسالت مبعوث مىشود در حالى که اکثر عمر خود را در شرک به سر برده است؟!
یحیى گفت: در روایت آمده که پیغمبر صلى الله علیه و آله فرمود: اگر عذاب نازل شود، جز “عمر” کسى از آن رهایى نمىیابد .
حضرت فرمود: این هم محال است، چرا که خداوند مىفرماید: «خداوند تا تو (پیامبر) در میان آنها باشى، آنها را عذاب نخواهد کرد و مادامى که به درگاه خدا توبه و استغفار کنند، [باز هم] آنها را عذاب نخواهد کرد.» (۸) مىبینید که براى نزول عذاب دو مانع ذکر شده است و لا غیر؛ ۱- وجود مبارک پیامبر صلى الله علیه و آله در بین مردم .
۲- توبه و استغفار مردم. (۹)
انجام چنین مناظرهاى و پیروزى امام جواد علیه السلام چند پیامد مثبت داشت:
۱- با توجه به این که امام جواد علیه السلام در خردسالى به امامت رسید، عباسیان فکر مىکردند او از نظر علمى ناتوان است و از این رو با ترتیب چنین مناظراتى سعى مىکردند شخصیت ایشان را خُرد کنند . پیروزى امام در مناظره با پاسخهاى قاطع و روشنگر، هر گونه شک و تردید را در مورد پیشوایى او و نیز اصل امامت از بین برد. ۲- این مناظره خط بطلانى بر بسیارى از احادیث جعلى کشید. احادیثى که به دستور حاکمان غاصب و براى تثبیت حکومت غصبى آنان توسط عدهاى انسان خود فروخته جعل شده و موجب انحراف در امت اسلامى بود.
پىنوشتها: ۱) ر . ک: طبرسى، اعلام الورى، (تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ سوم) ص۳۴۴، بعضى ولادت آن حضرت را در ماه مبارک رمضان سال ۱۹۵ مىدانند . ر . ک: شیخ مفید، الارشاد، (قم، مکتبة بصیرتى) ص۳۱۶ .
۲) محمد باقر مجلسى، بحار الانوار، (مکتبة الاسلامیة)، ج۵۰، ص۱۵ .
۳) الصواعق المحرقه، (قاهره، مکتبة القاهره، چاپ دوم، ۱۳۸۵ ه . ق)، ص ۲۰۵ .
۴) شبلنجى، نور الابصار، (قاهره، مکتبة المشهد الحسینى)، ص۱۶۱ .
۵) احمد طبرسى، الاحتجاج، (قم، انتشارات اسوه، چاپ اول، ۱۴۱۳)، ج۲، ص۴۸۱ .
۶) «و لقد خلقنا الانسان و نعلم ما توسوس به نفسه و نحن اقرب الیه من حبل الورید.»
۷) احزاب/۷، «و اذ اخذنا من النبیین میثاقهم و منک و من نوح و ابراهیم و موسى و عیسى ابن مریم و اخذنا منهم میثاقا غلیظا.»
انفال/۳۳ .
۹) احتجاج، (پیشین)، ج۲، ص۴۷۷- ۴۸۰ .
منبع: مجله مبلغان، شماره۳۳ ، سیدجواد حسینى.
مناظرهاى از امام جواد علیه السلام
مطالب مرتبط
پسورد فایل:
برچسب ها: آقا جانم؛ امام, اج از, ارزان السلام, از, از اج, از مناظره, السلام, السلام برنامه, امام, امام جواد, امام محمد, جانم؛امام جواد, جواد, جواد علیه, حضرت امام, حضرت جواد, زندگينامه امام, زندگينامه امام جواد, سایت علیه, عليه السلام, علیه, علیه ارزان, علیه دانلود, مناظرهاى, مناظرهاى از, مناظرهاى سایت, ه السلام, يکي از, يکي از مناظره, پستی علیه, پستی علیه ارزان