در قرآن، اسامى خدا تا ۱۴۵ نام آمده و عدد ۹۹ در روایات، یا براى این است که برخى نامها قابل ادغام و تطبیق بر بعض دیگر است، یا مراد این است که این نامها در قرآن نیز هست، نه اینکه فقط این تعداد باشد. در بعضى آیات، مضمون این نامها وجود دارد. مثلاً «صادق»، به عنوان نام خدا در قرآن نیست، ولى آیهى «و من أصدق من اللّه قیلاً»(۳) یعنى چه کسى راستگوتر از خداست؟ آمده است. در برخى روایات و دعاها مانند دعاى جوشن کبیر، نامهاى دیگرى هم براى خدا بیان شده است، البتّه بعضى از اسماى حسناى الهى، آثار و برکات و امتیازات خاصّى دارد. فخررازى مىگوید: همهى صفات خداوند، به دو چیز بر مىگردد: بىنیازى او و نیاز دیگران بهاو.(۴)
امام صادق علیه السلام فرمود: به خدا سوگند، اسماى حسنى ماییم.(۵) یعنى صفات الهى در ما منعکس شده است و ما راه شناخت واقعى خداییم. طبق این احادیث، جملهى «ذروا الّذین یلحدون»، به ما مىگوید که به ملحدین فضائل اهلبیتعلیهم السلام تکیه و اعتنا نکنید.
در روایت دیگرى امام رضا علیه السلام فرمودند: ما اهلبیتعلیهم السلام اسماى حسناى خدا هستیم که عمل هیچ کس بدون معرفت ما قبول نمىشود. «نحن واللّه الاسماء الحسنى الّذى لایقبل اللّه من احد عملاً الاّ بمعرفتنا»(۶)
عبارت «الاسماء الحسنى»، چهار بار در قرآن آمده است.(۷) اسماى حُسنى سه مصداق دارد: صفات الهى، نامهاى الهى و اولیاى الهى.(۸)
امام رضاعلیه السلام فرمود: هرگاه به شما مشکلات و سختى روى آورد، به وسیلهى ما از خداوند کمک بخواهید و سپس فرمود: «وللّه الاسماء الحسنى فادعوه بها»(۹)
امام رضا علیه السلام فرمود: «انّ الخالق لا یوصف الاّ بما وصف به نفسه» آفریدگار، جز به آنچه خود توصیف کرده، وصف نمىشود. یعنى نمىتوان از پیش خود بر خدا نام نهاد. مثلاً او را عفیف و شجاع و امثال آن نامید.(۱۰)
اسم، نمایانگر مسمّى است، ذات خداوند مقدّس است، نام او هم باید مقدّس باشد. بنابراین هم ذات خدا را باید منزّه شمرد، «سبحانه عمّا یشرکون»(۱۱) و هم نام او را تنزیه کرد. «سبّح اسم ربّک الاعلى»(۱۲) لذا قرار دادنِ نام دیگران در ردیف نام خدا جایز نیست و نمىتوان گفت: به نام خدا و خلق.
شهید مطهرى مىگوید: نامهاى خداوند جنبه علامت ندارند، بلکه نمایانگر صفت و حقیقتى از حقایق ذات مقدّس او مىباشند.(۱۳)
امام صادقعلیه السلام ذیل این آیه ۱۸۱ اعراف فرمود: غیر خدا را با اسمهاى الهى نام ننهید و آنگاه به مناسبت جمله «یلحدون فى اسمائه» فرمود: «یضعونها فى غیر مواضعها» آنان نامهاى الهى را در غیر مورد آن بکار مىبرند و با این کار، مشرک مىشوند و به همین دلیل خداوند فرمود: و ما یؤمن اکثرهم باللّه و هم مشرکون»(۱۴) ایمان اکثر مردم با شرک همراه است.(۱۵)و(۱۶)
___________________
۱) تفاسیر المیزان و نمونه.
۲) تفاسیر مجمعالبیان و نورالثقلین؛ توحید صدوق.
۳) نساء، ۱۲۲٫
۴) تفسیر کبیرفخررازى.
۵) تفسیر نورالثقلین؛ کافى، ج۱، ص ۱۴۳٫
۶) تفسیر اثنىعشرى.
۷) اسراء، ۱۱۰ ؛ طه، ۸ ؛ حشر، ۲۴ و این آیه ۱۸۱ اعراف.
تفسیر فرقان.
۹) بحار، ج۹۱، ص ۵٫
۱۰) تفسیر فرقان.
۱۱) توبه، ۳۱٫
۱۲) اعلى، ۱٫
۱۳) آشنایى با قرآن، ص۱۴٫
۱۴) یوسف، ۱۰۶٫
۱۵) تفسیر نورالثقلین ؛ توحید صدوق، ص۳۲۴٫
۱۶)۴۰۰نکته از تفسیر نور
تنظیم برای تبیان: شکوری
خدا شجاع نیست!
مطالب مرتبط
پسورد فایل:

